Yemek Borusu Darlığı Nedir?

Yemek borusu, ağızdan alınan besinlerin mideye ulaşmasını sağlayan kas yapısında bir kanaldır. Bu kanalın iç çapında daralma meydana geldiğinde besinlerin geçişi zorlaşır. Bu durum yemek borusu darlığı veya özofagus darlığı olarak adlandırılır.

Darlık hafif olduğunda yalnızca büyük lokmalarda veya katı gıdalarda takılma hissi olabilir. Darlık ilerledikçe daha küçük lokmalar, yumuşak gıdalar ve bazı hastalarda sıvılar bile zor geçmeye başlayabilir.

Yemek Borusu Darlığı Belirtileri Nelerdir?

Yemek borusu darlıklarında belirtiler darlığın derecesine, yerine ve altta yatan nedene göre değişebilir. En sık görülen şikayetler şunlardır:

• Yutma güçlüğü,
• Katı gıdaların yemek borusunda takılması,
• Lokmanın göğüs arkasında ilerlememesi hissi,
• Yemek yerken ağrı veya yanma,
• Göğüs arkasında baskı hissi,
• Yemeklerin veya sıvıların geri gelmesi,
• Sık geğirme veya reflü şikayetleri,
• Yemek yerken öksürme veya boğulacak gibi olma,
• Yemek yemekten kaçınma,
• Kilo kaybı.

Yemek Borusu Darlığı Neden Olur?

Yemek borusu darlığı farklı nedenlerle gelişebilir. En sık nedenlerden biri uzun süreli reflüye bağlı yemek borusunda tahriş ve yara iyileşmesi sonrasında skar dokusu oluşmasıdır. Bu skar dokusu yemek borusunun iç çapını daraltabilir.

Bunun dışında eozinofilik özofajit, bazı enfeksiyonlar, radyoterapi öyküsü, kostik madde teması, bazı cerrahi işlemler, doğumsal yapısal farklılıklar, yemek borusu halkaları veya tümöral oluşumlar da yemek borusunda darlığa yol açabilir.

Reflü Yemek Borusu Darlığına Neden Olabilir mi?

Uzun süre kontrol altına alınmayan reflü hastalığında mide asidi yemek borusunun alt bölümünü sürekli tahriş edebilir. Bu tahriş özofajit, yara oluşumu ve iyileşme sürecinde skar dokusu gelişmesine neden olabilir.

Skar dokusu zamanla yemek borusunun iç çapını daraltabilir. Bu durumda hastalar genellikle önce katı gıdaların takıldığını, daha sonra şikayetlerin sıklaştığını fark eder. Reflüye bağlı darlıklarda reflünün kontrol altına alınması tedavi planının önemli bir parçasıdır.

Yemek Borusu Darlığı Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı sürecinde hastanın yutma güçlüğünün ne zamandır olduğu, katı ve sıvı gıdalarla ilişkisi, kilo kaybı, reflü öyküsü, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.

Gerekli durumlarda üst gastrointestinal sistem endoskopisi, baryumlu yutma grafisi, biyopsi, yemek borusu manometrisi veya farklı incelemeler kullanılabilir. Hangi tetkikin uygun olduğu hastanın şikayetlerine ve muayene bulgularına göre belirlenir.

Endoskopi Yemek Borusu Darlıklarında Neden Önemlidir?

Endoskopi, yemek borusunun iç yüzeyinin doğrudan görülmesini sağlar. Darlığın yeri, uzunluğu, görünümü ve darlığa eşlik eden yara, iltihap, halka, kitle veya Barrett özofagus gibi durumlar değerlendirilebilir.

Gerekli görülen alanlardan biyopsi alınabilir. Bazı uygun hastalarda tanı sürecinin ardından endoskopik genişletme işlemleri de gündeme gelebilir. Bu karar darlığın nedenine, görünümüne ve hastanın genel durumuna göre verilmelidir.

Yemek Borusu Darlığı Tedavisi Nasıl Planlanır?

Yemek borusu darlığı tedavisi, darlığın nedenine ve derecesine göre kişiye özel olarak planlanır. Reflüye bağlı darlıklarda mide asidi maruziyetini azaltmaya yönelik tedaviler, beslenme düzenlemeleri ve gerekli durumlarda endoskopik genişletme işlemleri gündeme gelebilir.

Darlığın altta yatan nedeni eozinofilik özofajit, enfeksiyon, tümöral oluşum, radyoterapi sonrası değişiklik veya cerrahi sonrası gelişen daralma ise tedavi planı bu nedene göre düzenlenir. Amaç yalnızca darlığı açmak değil, darlığın tekrar etmesine neden olabilecek faktörleri de kontrol altına almaktır.

Endoskopik Genişletme Nedir?

Endoskopik genişletme, uygun hastalarda yemek borusundaki daralmış bölgenin özel balon veya buji adı verilen yöntemlerle kontrollü şekilde genişletilmesidir. Bu işlem her darlık türü için uygun olmayabilir.

İşlemin gerekli olup olmadığına darlığın nedeni, derecesi, uzunluğu ve hastanın genel durumu değerlendirilerek karar verilir. Bazı hastalarda tek seans yeterli olabilirken, bazı hastalarda tekrarlayan seanslar gerekebilir.

Yemek Borusu Darlığında Beslenme Nasıl Olmalı?

Yemek borusu darlığı olan hastalarda beslenme düzeni, darlığın derecesine göre dikkatli planlanmalıdır. Özellikle yemeklerin takıldığı, öksürme veya boğulma hissi olduğu durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir.

• Yemekleri yavaş yemek,
• Lokmaları küçük almak ve iyi çiğnemek,
• Yemek sırasında dik pozisyonda olmak,
• Takılma hissi oluşturan sert ve kuru gıdalardan kaçınmak,
• Yemekten hemen sonra uzanmamak,
• Reflü şikayetlerini artıran gıdaları belirlemek,
• Kilo kaybı varsa gecikmeden hekime başvurmak,
• Hekim önerisi olmadan uzun süreli ilaç kullanmamak.

Yemek Borusu Darlığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen yemek borusu darlıkları yutma güçlüğünün ilerlemesine, beslenme yetersizliğine, kilo kaybına, yemeklerin yemek borusunda takılı kalmasına, kusmaya veya sıvı kaybına neden olabilir.

Ayrıca bazı darlıkların altında ciddi hastalıklar bulunabileceği için tanının gecikmesi uygun takip ve tedavi sürecini zorlaştırabilir. Bu nedenle özellikle ilerleyici yutma güçlüğü önemsenmelidir.

İzmir ve Çevresinde Yemek Borusu Darlığı Değerlendirmesi

Yemek borusu darlıkları; yutma güçlüğü, yemeklerin takılması, göğüs arkasında baskı hissi ve kilo kaybı gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir. İzmir ve çevresinde bu şikayetleri yaşayan hastalar, gastroenteroloji değerlendirmesi ile darlığın nedeni ve uygun takip planı hakkında bilgi alabilir.

Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın yutma güçlüğü öyküsü, reflü şikayetleri, endoskopi bulguları ve gerekli tetkikler birlikte ele alınarak yemek borusu darlıkları açısından kişiye uygun yaklaşım planlanır.

Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Yutma güçlüğü sık tekrarlıyorsa, yemekler göğüs arkasında takılıyorsa, katı gıdalarla başlayan şikayetler sıvılara da ilerliyorsa, kilo kaybı, kansızlık, kanama, sık kusma veya iştahsızlık eşlik ediyorsa gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, takip ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.