Siroz Nedir?

Siroz, karaciğerde uzun süre devam eden hasarın sonucunda gelişen ileri fibrozis tablosudur. Karaciğerde nedbe dokusu arttıkça karaciğerin yapısı bozulur, kan akımı etkilenir ve karaciğer fonksiyonları zamanla azalabilir.

Siroz tek bir hastalık değil, birçok farklı karaciğer hastalığının ileri evrede yol açabileceği ortak sonuçtur. Kronik hepatit B, kronik hepatit C, alkol ilişkili karaciğer hastalığı, karaciğer yağlanması, otoimmün karaciğer hastalıkları ve safra yolu hastalıkları siroza neden olabilir.

Siroz Belirtileri Nelerdir?

Siroz erken dönemde sessiz seyredebilir. Bazı hastalarda hastalık rutin kan testleri, ultrason veya elastografi sırasında fark edilir. İleri evrede ise belirtiler daha belirgin hale gelebilir.

• Halsizlik ve çabuk yorulma,
• İştahsızlık ve kilo kaybı,
• Bulantı,
• Sağ üst karın bölgesinde ağrı veya dolgunluk,
• Gözlerde ve ciltte sararma,
• Koyu renk idrar,
• Kaşıntı,
• Karında şişlik ve sıvı birikimi,
• Bacaklarda ve ayak bileklerinde ödem,
• Kolay morarma veya kanama,
• Burun veya diş eti kanamaları,
• Bilinç bulanıklığı, unutkanlık veya uyku düzeninde bozulma.

Siroz Neden Olur?

Sirozun nedeni her hastada aynı değildir. Tanı konulduğunda altta yatan karaciğer hastalığının belirlenmesi, tedavi ve takip planı açısından kritik öneme sahiptir.

Kompanse ve Dekompanse Siroz Nedir?

Siroz, klinik olarak kompanse ve dekompanse olarak iki ana dönemde değerlendirilebilir. Kompanse sirozda karaciğer hasarı vardır; ancak hasta belirgin komplikasyon yaşamıyor olabilir.

Dekompanse sirozda ise asit, varis kanaması, hepatik ensefalopati, sarılık veya karaciğer yetmezliği gibi komplikasyonlar ortaya çıkar. Dekompanse dönemde takip daha yakın yapılmalı ve uygun hastalarda karaciğer nakli değerlendirmesi gündeme alınmalıdır.

Siroz Komplikasyonları Nelerdir?

Siroz yalnızca karaciğer dokusundaki sertleşme değildir. Karaciğer içinden geçen kan akımının bozulması ve karaciğer fonksiyonlarının azalması birçok komplikasyona neden olabilir.

Asit Nedir?

Asit, karın boşluğunda sıvı birikmesidir. Sirozda portal hipertansiyon ve karaciğer fonksiyon bozukluğu nedeniyle gelişebilir. Karında şişlik, çabuk doyma, nefes darlığı ve kilo artışı ile fark edilebilir.

Asit varlığında tuz kısıtlaması, idrar söktürücü ilaçlar, sıvı takibi, paracentez yani karından sıvı alınması veya ileri tedavi seçenekleri gerekebilir. Ateş, karın ağrısı veya genel durumda bozulma varsa asit enfeksiyonu açısından acil değerlendirme gerekir.

Varis Kanaması Nedir?

Sirozda portal hipertansiyon nedeniyle yemek borusu ve midede varis adı verilen genişlemiş damarlar oluşabilir. Bu damarlar kanarsa kan kusma, kahve telvesi şeklinde kusma, siyah dışkılama, baş dönmesi veya bayılma gelişebilir.

Varis kanaması ciddi ve acil bir durumdur. Siroz tanısı olan hastalarda endoskopi ile varis taraması yapılabilir. Risk durumuna göre ilaç tedavisi veya endoskopik bant ligasyonu gibi yöntemler planlanabilir.

Hepatik Ensefalopati Nedir?

Hepatik ensefalopati, karaciğerin bazı toksinleri yeterince temizleyememesi sonucunda beyin fonksiyonlarının etkilenmesidir. Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, uyku düzeninde bozulma, konuşmada yavaşlama, kişilik değişikliği veya bilinç bulanıklığı görülebilir.

Kabızlık, enfeksiyon, kanama, susuz kalma, bazı ilaçlar ve elektrolit bozuklukları ensefalopatiyi tetikleyebilir. Bu tablo geliştiğinde hekim değerlendirmesi gerekir; belirgin bilinç değişikliği acil durumdur.

Siroz Tanısı Nasıl Konulur?

Siroz tanısında hastanın öyküsü, alkol kullanımı, hepatit öyküsü, ilaç ve takviye kullanımı, aile öyküsü, muayene bulguları, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

Tanı ve evreleme için ALT, AST, GGT, ALP, bilirubin, albumin, INR, tam kan sayımı, trombosit değeri, böbrek fonksiyonları, sodyum düzeyi, hepatit testleri, otoimmün ve metabolik testler, karaciğer ultrasonu, elastografi, endoskopi ve gerekli durumlarda karaciğer biyopsisi kullanılabilir.

Elastografi Siroz Değerlendirmesinde Neden Önemlidir?

Elastografi, karaciğer sertliğini değerlendirmeye yardımcı olan bir yöntemdir. Karaciğer sertliği arttıkça ileri fibrozis veya siroz olasılığı artabilir. Ancak sonuçlar tek başına değil; kan testleri, ultrason ve klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.

Karaciğer yağlanması, hepatit B, hepatit C veya uzun süreli karaciğer enzim yüksekliği olan hastalarda elastografi fibrozis riskini değerlendirmede önemli bilgiler sağlayabilir.

Endoskopi Sirozda Neden Yapılır?

Siroz tanısı alan hastalarda yemek borusu ve mide varisleri açısından endoskopi gerekebilir. Varisler kanama riski taşıyabileceği için erken saptanması önemlidir.

Endoskopide varis saptanırsa varisin büyüklüğü ve kanama riski değerlendirilir. Buna göre ilaç tedavisi, endoskopik bantlama veya takip aralığı planlanabilir.

Sirozda Karaciğer Kanseri Taraması

Siroz, karaciğer kanseri riskini artırabilir. Bu nedenle siroz tanısı alan hastalarda belirli aralıklarla karaciğer ultrasonu ve gerekli kan testleriyle tarama yapılması gerekebilir.

Karaciğer kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Düzenli tarama, şüpheli lezyonların erken fark edilmesine yardımcı olur. Tarama sıklığı ve yöntemi hastanın risk durumuna göre hekim tarafından belirlenmelidir.

Siroz Tedavisi Nasıl Planlanır?

Siroz tedavisinde amaç karaciğer hasarına yol açan nedeni kontrol altına almak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, komplikasyonları önlemek, mevcut komplikasyonları tedavi etmek ve uygun hastalarda karaciğer nakli değerlendirmesi yapmaktır.

Hepatit B veya C varsa antiviral tedavi, alkol ilişkili hastalıkta alkolün tamamen bırakılması, karaciğer yağlanmasında kilo ve metabolik risklerin kontrolü, otoimmün hastalıklarda bağışıklık sistemine yönelik tedaviler, safra yolu hastalıklarında özel tedaviler gündeme gelebilir.

Sirozda Beslenme Nasıl Olmalı?

Sirozda beslenme planı hastanın karaciğer fonksiyonuna, asit varlığına, kas kaybına, diyabet durumuna, böbrek fonksiyonuna ve sodyum düzeyine göre düzenlenmelidir. Her hastaya aynı diyet uygun değildir.

• Protein alımını hekim önerisi olmadan aşırı kısıtlamamak,
• Kas kaybı varsa beslenme desteğini değerlendirmek,
• Asit veya ödem varsa tuz kısıtlaması konusunda hekim önerisi almak,
• Alkolü tamamen bırakmak,
• Çiğ veya hijyenik olmayan deniz ürünlerinden kaçınmak,
• Bitkisel ürün ve takviyeleri hekim önerisi olmadan kullanmamak,
• Diyabet ve karaciğer yağlanması varsa beslenmeyi buna göre planlamak,
• Uzun açlıklardan kaçınmak ve öğün düzenini hekim-diyetisyen önerisine göre düzenlemek.

Sirozda İlaç Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sirozda karaciğerin ilaçları işleme kapasitesi azalabilir. Bazı ilaçlar karaciğer, böbrek, kanama riski veya bilinç durumu üzerinde olumsuz etki yapabilir. Bu nedenle reçeteli, reçetesiz, bitkisel veya takviye ürünler mutlaka hekime bildirilmelidir.

Ağrı kesiciler, sakinleştiriciler, uyku ilaçları, bazı antibiyotikler, bitkisel karışımlar ve zayıflama ürünleri siroz hastalarında risk oluşturabilir. Hekim önerisi olmadan ilaç başlanmamalı veya mevcut ilaç kesilmemelidir.

Siroz Geri Döner mi?

Sirozda oluşan ileri nedbe dokusu her zaman tamamen geri dönmeyebilir. Ancak altta yatan nedenin kontrol altına alınması bazı hastalarda hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir, komplikasyon riskini azaltabilir ve karaciğer fonksiyonlarının korunmasına yardımcı olabilir.

Özellikle erken dönemde tanı konulan hastalarda hepatitlerin tedavisi, alkolün bırakılması, metabolik risklerin kontrolü ve düzenli takip önemlidir. İleri karaciğer yetmezliğinde karaciğer nakli değerlendirmesi gerekebilir.

Karaciğer Nakli Ne Zaman Gündeme Gelir?

Dekompanse siroz, tekrarlayan asit, varis kanaması, hepatik ensefalopati, ilerleyen karaciğer yetmezliği veya bazı karaciğer kanseri durumlarında karaciğer nakli değerlendirmesi gerekebilir.

Nakil değerlendirmesi hastanın genel sağlık durumu, karaciğer hastalığının derecesi, eşlik eden hastalıklar, enfeksiyon durumu ve uygunluk kriterlerine göre multidisipliner şekilde yapılır.

Siroz Takibinde Nelere Dikkat Edilmeli?

Siroz kronik ve ciddi bir hastalık olduğu için düzenli takip gerektirir. Kontrollerde yalnızca karaciğer enzimleri değil, karaciğer fonksiyonu, komplikasyonlar ve kanser taraması da değerlendirilmelidir.

• Kontrol kan testlerini önerilen aralıklarla yaptırmak,
• Karaciğer ultrasonu ve kanser taramasını aksatmamak,
• Endoskopi ile varis değerlendirmesini ihmal etmemek,
• Alkol kullanmamak,
• Bitkisel ürün ve takviyeleri hekim onayı olmadan kullanmamak,
• Karında şişlik, siyah dışkı veya kan kusma olursa acile başvurmak,
• Bilinç bulanıklığı veya uykuya eğilim gelişirse hızlı değerlendirme almak,
• Aşılar, enfeksiyon riski ve ilaç güvenliği hakkında hekim önerisi almak.

İzmir ve Çevresinde Siroz Değerlendirmesi

Siroz; karaciğer enzim yüksekliği, karaciğer sertleşmesi, karında sıvı birikimi, sarılık, hepatit B, hepatit C, alkol ilişkili karaciğer hastalığı veya karaciğer yağlanması sonrası gelişebilir. İzmir ve çevresinde siroz tanısı alan veya siroz şüphesi bulunan hastalar gastroenteroloji değerlendirmesi ile tanı, takip ve komplikasyon yönetimi hakkında bilgi alabilir.

Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın karaciğer testleri, hepatit sonuçları, ultrason ve elastografi bulguları, endoskopi gereksinimi, asit ve varis kanaması riski, karaciğer kanseri taraması ve tedavi gereksinimi birlikte ele alınarak siroza yönelik kişiye uygun takip planı oluşturulur.

Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Karaciğer enzim yüksekliği uzun sürüyorsa, hepatit B veya hepatit C tanısı varsa, karaciğer yağlanması ileri fibrozis riski taşıyorsa, ultrason veya elastografide siroz şüphesi varsa, karında şişlik, sarılık, bacaklarda ödem, kanama, bilinç bulanıklığı veya karaciğer yetmezliği bulguları gelişiyorsa gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Siroz ciddi takip gerektiren bir karaciğer hastalığıdır. Tanı, takip ve tedavi planı için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.