Emilim Bozukluğu Nedir?

Sindirim sistemi, alınan besinleri parçalayıp vücudun kullanabileceği hale getirir. İnce bağırsak ise bu besin öğelerinin önemli bir kısmının emildiği bölgedir. İnce bağırsak, pankreas, safra sistemi veya sindirim enzimleriyle ilgili sorunlar olduğunda emilim bozukluğu gelişebilir.

Emilim bozukluğu tek bir hastalık değildir. Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, SIBO, pankreas yetmezliği, safra asidi emilim bozukluğu, bağırsak enfeksiyonları veya cerrahi sonrası değişiklikler gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Emilim Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Emilim bozukluğu belirtileri, hangi besin öğesinin yeterince emilemediğine ve altta yatan hastalığa göre değişebilir. En sık görülebilen belirtiler şunlardır:

• Kronik veya tekrarlayan ishal,
• Yağlı, parlak, kötü kokulu veya hacimli dışkılama,
• Şişkinlik ve gaz,
• Karın ağrısı veya karında rahatsızlık hissi,
• Açıklanamayan kilo kaybı,
• Halsizlik ve yorgunluk,
• Kansızlık,
• Demir, B12, folat, D vitamini veya kalsiyum eksiklikleri,
• Kas güçsüzlüğü veya kemik ağrıları,
• İştahsızlık,
• Cilt, saç veya tırnaklarda zayıflama,
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği.

Emilim Bozukluğu Neden Olur?

Emilim bozukluğunun nedeni her hastada aynı değildir. Sorun bazen ince bağırsak mukozasının hasar görmesiyle, bazen sindirim enzimlerinin yetersizliğiyle, bazen de safra asitleri veya bağırsak florasındaki değişikliklerle ilişkili olabilir.

Tanı sürecinde şikayetlerin süresi, dışkının yapısı, kilo kaybı, kan değerleri, vitamin eksiklikleri, kullanılan ilaçlar, geçirilmiş ameliyatlar ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilir.

Yağ Emilim Bozukluğu Nedir?

Yağ emilim bozukluğu, yağların yeterince sindirilememesi veya ince bağırsaktan yeterince emilememesi durumudur. Bu tabloda dışkı yağlı, parlak, kötü kokulu, hacimli ve tuvalette zor temizlenen bir yapıda olabilir.

Yağ emilim bozukluğu; pankreas yetmezliği, safra sistemi sorunları, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı veya ince bağırsak mukozasını etkileyen farklı hastalıklarla ilişkili olabilir. Uzun sürerse yağda eriyen vitaminlerin eksikliği gelişebilir.

Vitamin ve Mineral Emilim Bozuklukları

Emilim bozukluklarında yalnızca kilo kaybı veya ishal görülmez. Demir, B12, folat, D vitamini, kalsiyum, magnezyum ve diğer besin öğelerinin eksiklikleri de ortaya çıkabilir.

Demir eksikliği kansızlık ve halsizlikle, B12 eksikliği uyuşma-karıncalanma ve yorgunlukla, D vitamini ve kalsiyum eksikliği ise kemik sağlığı sorunlarıyla ilişkili olabilir. Eksikliklerin nedeni belirlenmeden yalnızca takviye kullanmak yeterli olmayabilir.

Çölyak Hastalığı ve Emilim Bozukluğu

Çölyak hastalığında gluten tüketimi ince bağırsak mukozasında hasara yol açabilir. İnce bağırsak yüzeyindeki hasar, besinlerin ve vitamin-minerallerin emilimini bozabilir.

Çölyak hastalığı; kronik ishal, şişkinlik, kilo kaybı, kansızlık, demir eksikliği, D vitamini eksikliği, halsizlik veya kemik sağlığı sorunlarıyla ortaya çıkabilir. Tanı testleri tamamlanmadan glutensiz diyete başlanması tanı sürecini zorlaştırabilir.

SIBO ve Emilim Bozukluğu

SIBO, ince bağırsakta normalden fazla bakteri çoğalmasıdır. Bu durum sindirim ve emilim sürecini etkileyerek gaz, şişkinlik, karın ağrısı, ishal ve bazı hastalarda vitamin eksikliklerine neden olabilir.

SIBO; geçirilmiş bağırsak cerrahileri, bağırsak hareket bozuklukları, diyabet, darlıklar veya farklı sindirim sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Tanı ve tedavi planı hastanın bulgularına göre yapılmalıdır.

Emilim Bozukluğu Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı sürecinde hastanın şikayetleri, dışkılama alışkanlığı, kilo durumu, beslenme düzeni, ilaç kullanımı, geçirilmiş ameliyatları ve aile öyküsü ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Gerekli durumlarda kan testleri, dışkıda yağ incelemesi, dışkı testleri, vitamin-mineral düzeyleri, çölyak testleri, inflamasyon belirteçleri, endoskopi ve biyopsi, kolonoskopi, kapsül endoskopi, MR/BT enterografi, pankreas fonksiyon testleri veya nefes testleri kullanılabilir.

Endoskopi ve Biyopsi Ne Zaman Gerekir?

Emilim bozukluğu şüphesinde endoskopi ve biyopsi bazı hastalarda önemli bilgiler sağlar. Üst endoskopi sırasında onikiparmak bağırsağından biyopsi alınarak çölyak hastalığı veya ince bağırsak mukozasını etkileyen farklı durumlar değerlendirilebilir.

Kolonoskopi sırasında ince bağırsağın son bölümü olan terminal ileum incelenebilir. Crohn hastalığı veya iltihabi bağırsak hastalığı şüphesinde bu değerlendirme tanı sürecine katkı sağlayabilir.

Emilim Bozukluğu Tedavisi Nasıl Planlanır?

Emilim bozukluğu tedavisi altta yatan nedene göre kişiye özel olarak planlanır. Çölyak hastalığında glutensiz beslenme, SIBO’da bakteri çoğalmasına yönelik tedaviler, pankreas yetmezliğinde enzim desteği, Crohn hastalığında iltihabı kontrol etmeye yönelik tedaviler gündeme gelebilir.

Tedavi sürecinde eksik olan vitamin ve minerallerin yerine konması, beslenme düzeninin planlanması, sıvı-elektrolit dengesinin değerlendirilmesi ve altta yatan hastalığın takip edilmesi önemlidir.

Emilim Bozukluklarında Beslenme Nasıl Olmalı?

Emilim bozukluklarında beslenme planı tanıya göre değişir. Her hastaya aynı diyet uygulanmaz. Örneğin çölyak hastalığında glutensiz beslenme gerekirken, pankreas yetmezliği veya SIBO’da farklı beslenme ve tedavi yaklaşımları gerekebilir.

• Tanı konulmadan kısıtlayıcı diyetlere başlamamak,
• Uzun süren ishal varsa sıvı kaybına dikkat etmek,
• Kilo kaybı varsa beslenme durumunu değerlendirmek,
• Demir, B12, folat, D vitamini ve kalsiyum eksikliklerini takip etmek,
• Şikayetleri artıran yiyecekleri not etmek,
• Hekim önerisi olmadan antibiyotik veya uzun süreli takviye kullanmamak,
• Yağlı dışkılama varsa değerlendirmeyi ertelememek,
• Beslenme planını gastroenteroloji uzmanı ve gerekirse diyetisyen desteğiyle düzenlemek.

Emilim Bozukluğu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen emilim bozuklukları; kronik ishal, kilo kaybı, beslenme yetersizliği, kansızlık, vitamin-mineral eksiklikleri, kemik sağlığı sorunları, bağışıklık sisteminde zayıflama ve yaşam kalitesinde belirgin azalma gibi sonuçlara yol açabilir.

Altta yatan hastalık çölyak, Crohn, SIBO, pankreas yetmezliği veya farklı bir ince bağırsak hastalığı ise tanının gecikmesi şikayetlerin uzamasına ve komplikasyon riskinin artmasına neden olabilir.

İzmir ve Çevresinde Emilim Bozuklukları Değerlendirmesi

Emilim bozuklukları; kronik ishal, kilo kaybı, yağlı dışkılama, şişkinlik, karın ağrısı, kansızlık ve vitamin eksiklikleri gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir. İzmir ve çevresinde bu şikayetleri yaşayan hastalar gastroenteroloji değerlendirmesi ile altta yatan neden ve uygun takip planı hakkında bilgi alabilir.

Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın şikayetleri, dışkılama özellikleri, beslenme düzeni, kan ve dışkı testleri, endoskopi bulguları ve gerekli görüntüleme yöntemleri birlikte ele alınarak emilim bozukluklarına yönelik kişiye uygun yaklaşım planlanır.

Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Kronik ishal, yağlı ve kötü kokulu dışkılama, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, vitamin-mineral eksiklikleri, uzun süren şişkinlik, karın ağrısı, halsizlik, dışkıda kan veya beslenme bozukluğu varsa gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, takip ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.