Divertikül Hastalığı Nedir?

Divertiküller, bağırsak duvarının zayıf noktalarından dışa doğru baloncuk veya kesecik şeklinde gelişen yapılardır. En sık kalın bağırsağın özellikle sigmoid kolon adı verilen sol alt karın bölgesine yakın kısmında görülür.

Divertikül varlığı tek başına her zaman hastalık belirtisi oluşturmaz. Birçok kişide divertiküller kolonoskopi veya görüntüleme sırasında tesadüfen saptanır. Ancak ağrı, dışkılama değişikliği, iltihaplanma veya kanama gelişirse gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir.

Divertiküloz ve Divertikülit Arasındaki Fark Nedir?

Divertiküloz, kalın bağırsak duvarında divertiküllerin bulunmasıdır. Çoğu hastada belirti vermez. Bazı hastalarda karında hafif rahatsızlık, şişkinlik, kabızlık veya dışkılama düzeninde değişiklik görülebilir.

Divertikülit ise divertiküllerin iltihaplanması veya enfekte olmasıdır. Bu durumda karın ağrısı, ateş, bulantı, kusma, kabızlık veya ishal gibi daha belirgin şikayetler ortaya çıkabilir. Divertikülit bazen apse, delinme, fistül veya bağırsak darlığı gibi komplikasyonlara yol açabilir.

Divertikül Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Divertikül hastalığında belirtiler, yalnızca divertikül varlığına mı yoksa divertikülit gibi iltihabi bir duruma mı bağlı olduğuna göre değişebilir. En sık görülebilen belirtiler şunlardır:

• Sol alt karın bölgesinde ağrı,
• Karında hassasiyet,
• Şişkinlik ve gaz,
• Kabızlık,
• İshal,
• Dışkılama düzeninde değişiklik,
• Bulantı ve kusma,
• Ateş ve titreme,
• Dışkıda kan görülmesi,
• Makattan kan gelmesi,
• Halsizlik ve iştahsızlık.

Divertikülit Belirtileri Nelerdir?

Divertikülit genellikle karın ağrısı ile kendini gösterir. Ağrı çoğu zaman sol alt karın bölgesindedir; ancak bağırsak yerleşimine ve hastanın anatomik özelliklerine göre farklı bölgelerde de hissedilebilir.

• Ani başlayan veya giderek artan karın ağrısı,
• Sol alt karında hassasiyet,
• Ateş,
• Bulantı,
• Kusma,
• Kabızlık veya ishal,
• Karında şişkinlik,
• İştahsızlık,
• Genel halsizlik,
• İdrar yaparken rahatsızlık hissi.

Divertikül Hastalığı Neden Olur?

Divertikül oluşumunda yaş, bağırsak duvarındaki yapısal değişiklikler, bağırsak içi basınç, dışkılama alışkanlıkları, beslenme düzeni, genetik yatkınlık ve yaşam tarzı faktörleri rol oynayabilir.

Liften fakir beslenme, hareketsizlik, fazla kilo, sigara kullanımı ve bazı ilaçlar divertikül hastalığı ve divertikülit riski açısından değerlendirilebilir. Ancak her hastada tek bir neden saptanamayabilir.

Divertikül Kanaması Nedir?

Divertiküller bazı hastalarda kanamaya neden olabilir. Divertikül kanaması genellikle makattan taze kırmızı veya bordo renkli kan gelmesi şeklinde fark edilebilir. Bazı durumlarda kanama kendiliğinden durabilir; ancak tekrar edebilir veya ciddi kan kaybına yol açabilir.

Dışkıda kan görülmesi her zaman divertikül kaynaklı değildir. Hemoroid, anal fissür, polip, kolon kanseri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve farklı bağırsak kanamaları da benzer bulgu verebilir. Bu nedenle makattan kan gelmesi mutlaka değerlendirilmelidir.

Divertikülit Komplikasyonları Nelerdir?

Divertikülit her hastada komplikasyona yol açmaz. Ancak bazı hastalarda iltihap daha ciddi seyredebilir ve hastane koşullarında takip gerektirebilir.

Divertikül Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı sürecinde hastanın karın ağrısı, ateş, dışkılama değişiklikleri, kanama öyküsü, kullandığı ilaçlar, önceki kolonoskopi sonuçları ve genel sağlık durumu değerlendirilir.

Gerekli durumlarda kan testleri, CRP gibi inflamasyon belirteçleri, dışkı testleri, bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi, kolonoskopi veya farklı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Akut divertikülit şüphesinde özellikle bilgisayarlı tomografi tanıya ve komplikasyon değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Kolonoskopi Divertikül Hastalığında Ne Zaman Yapılır?

Divertiküller kolonoskopi sırasında görülebilir. Ancak akut divertikülit döneminde kolonoskopi genellikle tercih edilmez; çünkü iltihaplı bağırsakta işlem riski artabilir. Kolonoskopi zamanı hastanın durumuna ve önceki tarama öyküsüne göre belirlenmelidir.

Divertikülit atağı düzeldikten sonra uygun zamanda kolonoskopi gerekebilir. Bu değerlendirme, kalın bağırsakta polip, tümöral lezyon, iltihabi bağırsak hastalığı veya başka kanama nedenlerini dışlamak açısından önem taşıyabilir.

Divertikül Hastalığı Tedavisi Nasıl Planlanır?

Divertikül hastalığında tedavi, hastanın yalnızca divertikülozu olup olmadığına, divertikülit gelişip gelişmediğine, kanama veya komplikasyon bulunup bulunmadığına göre planlanır.

Belirti vermeyen divertikülozda çoğu zaman yaşam tarzı ve beslenme düzenlemeleri ön plandadır. Divertikülit varlığında ise hastalığın hafif, orta veya komplike olup olmadığına göre evde takip, ilaç tedavisi, antibiyotik, sıvı desteği, hastane yatışı, drenaj veya cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

Divertikülit Tedavisinde Antibiyotik Gerekir mi?

Divertikülit tedavisinde antibiyotik gerekliliği hastanın genel durumu, iltihabın şiddeti, bağışıklık sistemi, eşlik eden hastalıklar ve komplikasyon varlığına göre belirlenir. Her hastada aynı tedavi yaklaşımı uygulanmaz.

Ateş, yüksek inflamasyon bulguları, ciddi ağrı, bağışıklık baskılanması, apse veya komplike divertikülit şüphesi varsa daha yakın takip ve farklı tedavi yaklaşımları gerekebilir. Antibiyotik veya ağrı kesici ilaçlar hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Divertikül Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalı?

Divertikül hastalığında beslenme, hastalığın sakin dönemde mi yoksa akut divertikülit atağı sırasında mı olduğuna göre değişebilir. Sakin dönemde liften zengin beslenme bağırsak düzeni açısından faydalı olabilir. Ancak akut iltihap döneminde beslenme planı hekim önerisine göre geçici olarak değiştirilebilir.

• Yeterli lif alımını kişiye uygun şekilde düzenlemek,
• Bol sıvı tüketimine dikkat etmek,
• Kabızlığı önlemeye yönelik beslenme alışkanlıkları geliştirmek,
• Yemekleri düzenli saatlerde tüketmek,
• Hareketsiz yaşamdan kaçınmak,
• Şikayetleri artıran gıdaları not etmek,
• Akut ağrı ve ateş döneminde kendi kendine diyet veya ilaç uygulamamak,
• Kanama veya ciddi karın ağrısı varsa değerlendirmeyi ertelememek.

Divertikül Hastalığında Kuruyemiş ve Çekirdek Yasak mı?

Geçmişte divertikül hastalığı olan kişilere kuruyemiş, çekirdek, mısır ve benzeri taneli gıdalardan kaçınmaları önerilebiliyordu. Günümüzde bu gıdaların her hastada divertikülit atağını doğrudan tetiklediği kabul edilmez.

Yine de her hastanın toleransı farklı olabilir. Belirli gıdalar karın ağrısı, şişkinlik veya dışkılama değişikliği yapıyorsa kişisel değerlendirme yapılmalı ve beslenme planı buna göre düzenlenmelidir.

Divertikül Hastalığı Tekrarlar mı?

Divertikülit atağı geçiren bazı hastalarda tekrar atak gelişebilir. Tekrarlama riski; yaş, hastalığın yaygınlığı, önceki atağın şiddeti, komplikasyon varlığı, yaşam tarzı faktörleri ve eşlik eden hastalıklara göre değişir.

Tekrarlayan divertikülit ataklarında tedavi planı yeniden değerlendirilmelidir. Bazı hastalarda yalnızca yaşam tarzı ve takip yeterli olabilirken, bazı hastalarda ileri görüntüleme, kolonoskopi veya cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Divertikül Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Belirti vermeyen divertiküloz çoğu zaman ciddi bir probleme yol açmayabilir. Ancak divertikülit gelişirse iltihap ilerleyebilir ve apse, delinme, fistül, bağırsak darlığı veya yaygın karın içi enfeksiyon gibi ciddi durumlar ortaya çıkabilir.

Ayrıca divertikül kanaması bazı hastalarda belirgin kan kaybına neden olabilir. Bu nedenle karın ağrısı, ateş veya kanama gibi bulgular olduğunda tanı ve tedavi geciktirilmemelidir.

Divertikül Hastalığında Nelere Dikkat Edilmeli?

Divertikül hastalığında düzenli bağırsak alışkanlıkları, yeterli sıvı alımı, kişiye uygun lif tüketimi ve riskli belirtilerin erken fark edilmesi önemlidir. Mevcut şikayetler ve önceki divertikülit öyküsü tedavi planını etkiler.

• Şiddetli karın ağrısı ve ateş varsa acile başvurmak,
• Makattan kan gelmesini hemoroid sanarak ihmal etmemek,
• Kabızlığı uzun süre kontrolsüz bırakmamak,
• Hekim önerisi olmadan sık ağrı kesici kullanmamak,
• Kan sulandırıcı ilaçları kendi kendine kesmemek,
• Önerilen kolonoskopi takiplerini yaptırmak,
• Tekrarlayan ataklarda gastroenteroloji değerlendirmesi almak,
• Beslenme ve lif düzenini hastalık dönemine göre planlamak.

İzmir ve Çevresinde Divertikül Hastalığı Değerlendirmesi

Divertikül hastalığı; karın ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik, ateş, bulantı, dışkıda kan veya makattan kan gelmesi gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir. İzmir ve çevresinde bu şikayetleri yaşayan hastalar gastroenteroloji değerlendirmesi ile divertikül hastalığı, divertikülit ve bağırsak kanaması açısından değerlendirilebilir.

Uzm. Dr. Erhan Ergin tarafından yapılan gastroenteroloji değerlendirmelerinde hastanın karın ağrısı öyküsü, dışkılama düzeni, kanama bulguları, kullanılan ilaçlar, önceki kolonoskopi sonuçları, kan testleri ve gerekli görüntüleme yöntemleri birlikte ele alınarak divertikül hastalığına yönelik kişiye uygun takip ve tedavi yaklaşımı planlanır.

Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Tekrarlayan sol alt karın ağrısı, dışkılama alışkanlığında değişiklik, divertikülit atağı öyküsü, dışkıda kan, makattan kan gelmesi, açıklanamayan kansızlık, ateşle birlikte karın ağrısı veya daha önce görüntülemede divertikül saptanması durumunda gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, takip ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.