Sarılık

Sarılık, ciltte ve göz akında sararma ile fark edilebilen önemli bir belirtidir. Sarılık, kanda bilirubin adı verilen maddenin artmasıyla ortaya çıkar ve karaciğer, safra yolları, safra kesesi, pankreas, kan hastalıkları veya bazı ilaçlarla ilişkili olabilir. Gözlerde sararma, koyu renkli idrar, açık renkli dışkılama, kaşıntı, halsizlik, iştahsızlık, bulantı, karın ağrısı veya kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte görüldüğünde gastroenteroloji uzmanı değerlendirmesi önemlidir.

Sarılık Nedir?

Sarılık, cildin, göz aklarının ve bazen ağız içi mukozaların sarı renkte görünmesiyle tanımlanır. Bu durum çoğunlukla bilirubin düzeyinin yükselmesiyle ilişkilidir. Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin yıkımı sonucu oluşan ve karaciğer tarafından işlenerek safra yoluyla vücuttan uzaklaştırılan bir maddedir.

Bilirubin üretimi artarsa, karaciğer bilirubini yeterince işleyemezse veya safra yollarında tıkanıklık oluşursa sarılık gelişebilir. Bu nedenle sarılık tek başına bir hastalık adı değil, altta yatan bir durumun belirtisidir. Nedeni basit ve geçici olabileceği gibi, karaciğer veya safra yollarıyla ilgili daha ciddi bir tabloya da işaret edebilir.

Sarılık Neden Olur?

• Hepatit A, hepatit B, hepatit C gibi viral hepatitler,
• Karaciğer yağlanması ve karaciğer iltihabı,
• Alkol veya ilaçlara bağlı karaciğer hasarı,
• Safra kesesi taşı veya safra yolu taşları,
• Safra yolu tıkanıklığı veya safra akımında bozulma,
• Karaciğer sirozu ve kronik karaciğer hastalıkları,
• Pankreas ve safra yolu bölgesini etkileyen hastalıklar,
• Otoimmün karaciğer ve safra yolu hastalıkları,
• Gilbert sendromu gibi bilirubin metabolizmasıyla ilişkili durumlar,
• Kan hücrelerinin normalden hızlı yıkıldığı bazı kan hastalıkları,
• Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler, bitkisel ürünler veya takviyeler,
• Nadiren karaciğer, safra yolu veya pankreasla ilişkili tümöral hastalıklar.

Sarılık Hangi Hastalıklarla İlişkili Olabilir?

Sarılığa Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?

Sarılık değerlendirilirken yalnızca cilt veya göz rengindeki değişiklik değil, eşlik eden belirtiler de önemlidir. Bu belirtiler sarılığın karaciğer, safra yolu, pankreas veya kan hastalıklarıyla ilişkili olup olmadığını anlamada yardımcı olabilir.

• Göz aklarında sararma,
• Ciltte sarı renk değişikliği,
• Koyu renkli idrar,
• Açık renkli, kil rengi veya soluk dışkılama,
• Ciltte yaygın kaşıntı,
• Halsizlik, yorgunluk ve iştahsızlık,
• Bulantı, kusma veya hazımsızlık,
• Sağ üst karın ağrısı veya karında hassasiyet,
• Ateş, titreme veya genel durum bozukluğu,
• Kilo kaybı veya erken doyma,
• Karında şişlik veya bacaklarda ödem,
• Kolay morarma, burun kanaması veya kanama eğiliminde artış.

Koyu İdrar ve Açık Renk Dışkı Neden Önemlidir?

Sarılıkla birlikte koyu renkli idrar ve açık renkli dışkılama görülmesi, bilirubin ve safra akışıyla ilgili bir sorunu düşündürebilir. Safra akışında tıkanıklık olduğunda dışkının rengi açılabilir, idrar koyulaşabilir ve kaşıntı belirginleşebilir.

Sarılıkta Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Sarılık yeni başladıysa veya nedeni bilinmiyorsa geciktirilmeden hekim değerlendirmesi gerekir. Özellikle gözlerde sararma, koyu idrar, açık renk dışkı, kaşıntı, karın ağrısı, ateş veya kilo kaybı birlikte görülüyorsa gastroenteroloji uzmanı değerlendirmesi önemlidir.

• Göz aklarında veya ciltte sararma fark edildiyse,
• İdrar rengi belirgin şekilde koyulaştıysa,
• Dışkı rengi açıldıysa veya kil rengine döndüyse,
• Yaygın kaşıntı başladıysa,
• Sağ üst karın ağrısı, bulantı veya kusma eşlik ediyorsa,
• Ateş, titreme veya genel durum bozukluğu varsa,
• Kilo kaybı, iştahsızlık veya halsizlik belirginse,
• Karaciğer enzimleri veya bilirubin yüksekliği saptandıysa,
• Safra taşı, hepatit, karaciğer yağlanması veya karaciğer hastalığı öyküsü varsa,
• Ultrason, MR, tomografi, endoskopi veya ERCP gerekliliğinin değerlendirilmesi gerekiyorsa gastroenteroloji uzmanına başvurulabilir.

Acil Değerlendirme Gerektirebilecek Sarılık Belirtileri

Sarılık bazı durumlarda acil değerlendirme gerektirebilir. Özellikle ateş, titreme, şiddetli karın ağrısı, bilinç değişikliği, kanama veya hızla kötüleşen genel durum varsa randevu beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Sarılıkta Gastroenteroloji Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Gastroenteroloji değerlendirmesinde sarılığın ne zaman başladığı, cilt ve gözlerdeki sararmanın seyri, idrar ve dışkı rengindeki değişiklikler, kaşıntı, karın ağrısı, ateş, kilo kaybı, kullanılan ilaçlar, alkol kullanımı, hepatit öyküsü ve daha önce yapılmış tetkikler birlikte ele alınır.

• Hastanın şikayetleri ve tıbbi öyküsü ayrıntılı olarak dinlenir.
• Gözlerde sararma, ciltte sararma, koyu idrar ve açık renk dışkılama sorgulanır.
• Karın ağrısı, ateş, kaşıntı, bulantı, kusma ve kilo kaybı gibi belirtiler değerlendirilir.
• Kullanılan ilaçlar, bitkisel ürünler, takviyeler ve alkol kullanımı gözden geçirilir.
• Hepatit, safra taşı, karaciğer yağlanması, siroz veya pankreas hastalığı öyküsü ele alınır.
• Varsa kan tahlili, ultrason, MR, tomografi, endoskopi veya ERCP raporları incelenir.
• Gerekli tetkikler hastanın durumuna göre hekim tarafından planlanır.

Sarılıkta Hangi Tetkikler Gerekebilir?

Sarılıkta yapılacak tetkikler hastanın yaşına, şikayetlerine, muayene bulgularına ve sarılığın olası nedenine göre değişebilir. Amaç bilirubin yüksekliğinin nedenini, karaciğerin durumunu ve safra yollarında tıkanıklık olup olmadığını değerlendirmektir.

Sarılıkta ERCP Gerekir mi?

Her sarılık hastasında ERCP gerekmez. ERCP gerekliliği, sarılığın safra yolu taşı veya safra yolu tıkanıklığı ile ilişkili olup olmadığına göre değerlendirilir. Safra yollarında tıkanıklık, safra yolu taşı, kolanjit veya safra akışını engelleyen bir durum düşünülüyorsa ERCP gündeme gelebilir.

ERCP, safra yolları ve pankreas kanalının değerlendirilmesine yardımcı olan endoskopik bir işlemdir. Safra yolu taşı gibi bazı durumlarda tanı yanında tedavi amacıyla da kullanılabilir. İşlemin gerekliliği, zamanlaması ve uygunluğu hekim değerlendirmesine göre belirlenir.

Sarılık Şikayetinde Dikkat Edilebilecek Noktalar

Sarılık fark edildiğinde kendi kendine ilaç, bitkisel ürün veya takviye kullanmak doğru olmayabilir. Özellikle karaciğeri etkileyebilecek ilaçlar ve bitkisel ürünler sarılık tablosunu ağırlaştırabilir. Bu nedenle sarılıkta altta yatan neden araştırılmalıdır.

• Sararmanın ne zaman başladığı not edilebilir.
• İdrar renginin koyulaşıp koyulaşmadığı takip edilebilir.
• Dışkı renginde açılma, gri veya kil rengi görünüm olup olmadığı gözlemlenebilir.
• Kaşıntı, ateş, karın ağrısı, bulantı veya kilo kaybı gibi belirtiler kaydedilebilir.
• Kullanılan tüm ilaçlar, bitkisel ürünler ve takviyeler hekime bildirilmelidir.
• Alkol kullanımı, hepatit öyküsü ve safra taşı geçmişi randevuda paylaşılmalıdır.
• Önceki kan tahlili, ultrason, MR, tomografi veya endoskopi raporları randevuya getirilebilir.
• Ateş, titreme, şiddetli karın ağrısı, bilinç değişikliği veya kanama varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Manisa’da Sarılık İçin Gastroenteroloji Değerlendirmesi

Uzm. Dr. Erhan Ergin, Manisa Yunusemre’deki muayenehanesinde sarılık, gözlerde sararma, ciltte sararma, koyu idrar, açık renk dışkı, karaciğer enzim yüksekliği, hepatit, safra taşı, safra yolu tıkanıklığı, karaciğer ve pankreasla ilişkili sindirim sistemi şikayetleri olan hastaları gastroenteroloji alanında değerlendirmektedir. Manisa başta olmak üzere İzmir ve çevre ilçelerden başvuran hastalar randevu oluşturarak muayene süreci hakkında bilgi alabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sarılığın nedeni kişiden kişiye değişebilir. Tanı, tedavi ve takip süreci hekim değerlendirmesiyle planlanmalıdır. Ateş, titreme, şiddetli karın ağrısı, bilinç değişikliği, kanlı kusma, siyah dışkılama, geçmeyen kusma veya hızla kötüleşen genel durum varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.