Hepatit C

Hepatit C, Hepatit C virüsü yani HCV ile gelişen ve karaciğeri etkileyen bir viral hepatit türüdür. Hepatit C uzun süre belirti vermeden seyredebilir ve bazı kişilerde rutin kan tahlillerinde karaciğer enzim yüksekliği, anti-HCV pozitifliği veya HCV RNA testi ile fark edilebilir. Tedavi edilmeyen kronik hepatit C, yıllar içinde karaciğer hasarı, fibrozis, siroz ve karaciğerle ilişkili farklı sorunlara yol açabilir. Bu nedenle hepatit C şüphesi, anti-HCV pozitifliği, HCV RNA pozitifliği veya açıklanamayan karaciğer enzim yüksekliği olan kişilerde gastroenteroloji uzmanı değerlendirmesi önemlidir.

Hepatit C Nedir?

Hepatit C, HCV adı verilen virüsün karaciğerde iltihaba yol açmasıyla ortaya çıkan bir enfeksiyondur. Bazı kişilerde kısa süreli yani akut enfeksiyon şeklinde seyredebilir; bazı kişilerde ise kronikleşerek uzun yıllar devam edebilir.

Kronik hepatit C çoğu zaman sessiz ilerleyebilir. Kişi kendini iyi hissedebilir, belirgin sarılık veya karın ağrısı olmayabilir. Buna rağmen karaciğer dokusunda zamanla hasar gelişebilir. Bu nedenle hepatit C test sonucu pozitif çıkan kişilerde enfeksiyonun aktif olup olmadığı, karaciğerin etkilenme derecesi ve tedavi gerekliliği değerlendirilmelidir.

Hepatit C Nasıl Bulaşır?

Hepatit C en sık enfekte kanla temas sonucunda bulaşır. Bulaşma riskinin değerlendirilmesinde geçmiş tıbbi işlemler, kan ürünü kullanımı, cerrahi girişimler, diyaliz öyküsü, ortak iğne veya kesici-delici alet kullanımı gibi durumlar önemlidir.

• Enfekte kanla temas,
• Steril olmayan iğne, enjektör veya tıbbi malzeme kullanımı,
• Ortak enjektör veya damar içi madde kullanım ekipmanı paylaşımı,
• Güvenli olmayan kan ve kan ürünü uygulamaları,
• Sterilizasyon kurallarına uyulmayan cerrahi veya girişimsel işlemler,
• Steril olmayan dövme, piercing veya kalıcı makyaj uygulamaları,
• Ortak jilet, tıraş bıçağı, tırnak makası veya kanla temas edebilecek kişisel eşyaların paylaşılması,
• Sağlık çalışanlarında iğne batması veya kanla temas,
• Nadiren anneden bebeğe geçiş,
• Kanla temas riski olan cinsel temaslar.

Hepatit C Nasıl Bulaşmaz?

Ancak kanla temas edebilecek jilet, tırnak makası, diş fırçası gibi kişisel eşyaların paylaşılmaması önerilir. Ev içinde hepatit C olan bir kişi varsa, kanla temas riskini azaltacak basit korunma önlemleri hakkında hekimden bilgi alınmalıdır.

Akut ve Kronik Hepatit C Arasındaki Fark Nedir?

Hepatit C enfeksiyonu yeni bulaş sonrası erken dönemde akut hepatit C olarak adlandırılır. Bu dönem çoğu kişide belirti vermeden geçebilir. Bazı kişilerde halsizlik, iştahsızlık, bulantı, karın ağrısı, koyu idrar veya sarılık görülebilir.

Enfeksiyon vücutta uzun süre devam ederse kronik hepatit C gelişebilir. Kronik hepatit C yıllarca sessiz kalabilir; ancak karaciğerde fibrozis, siroz ve karaciğer fonksiyonlarında bozulma riski açısından takip gerektirir.

Hepatit C Belirtileri Nelerdir?

Hepatit C çoğu hastada uzun süre belirgin şikayet yapmayabilir. Belirti olduğunda ise genellikle karaciğer hastalıklarına özgü olmayan, genel ve hafif bulgular şeklinde başlayabilir. Bu nedenle risk faktörü olan kişilerde test yapılması önemlidir.

• Halsizlik, yorgunluk ve çabuk yorulma,
• İştahsızlık, bulantı veya hazımsızlık,
• Sağ üst karın bölgesinde ağrı veya dolgunluk,
• Kas ve eklem ağrıları,
• Koyu renkli idrar,
• Gözlerde veya ciltte sararma,
• Ciltte kaşıntı,
• Kilo kaybı veya genel durum değişikliği,
• Karaciğer enzimlerinde yükseklik,
• İleri karaciğer hastalığında karında şişlik, bacaklarda ödem veya kolay morarma.

Anti-HCV Pozitif Ne Anlama Gelir?

Anti-HCV, kişinin hepatit C virüsüyle karşılaşıp karşılaşmadığını gösteren antikor testidir. Anti-HCV pozitifliği, kişinin geçmişte veya halen HCV ile karşılaşmış olabileceğini düşündürür; ancak tek başına aktif enfeksiyon anlamına gelmez.

HCV RNA Testi Nedir?

HCV RNA testi, kanda hepatit C virüsünün genetik materyalinin bulunup bulunmadığını gösterir. Bu test, hepatit C enfeksiyonunun aktif olup olmadığını değerlendirmede önemlidir. Anti-HCV pozitifliği sonrası HCV RNA testi pozitifse aktif enfeksiyon düşünülür.

HCV RNA düzeyi, tedavi öncesi değerlendirme, tedavi yanıtı ve takip sürecinde hekim tarafından kullanılabilir. Testin ne zaman yapılacağı ve sonucun nasıl yorumlanacağı gastroenteroloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.

Hepatit C Karaciğeri Nasıl Etkiler?

Kronik hepatit C, karaciğerde uzun süreli iltihaba neden olabilir. Bu iltihap zamanla karaciğer dokusunda fibrozis adı verilen sertleşme ve skar dokusu gelişimine yol açabilir. Fibrozis ilerlerse siroz gelişebilir.

• Karaciğer enzim yüksekliği,
• Kronik karaciğer iltihabı,
• Fibrozis yani karaciğer dokusunda sertleşme,
• Siroz riski,
• Karaciğer fonksiyonlarında bozulma,
• Yemek borusu varisleri ve kanama riski,
• Karında sıvı birikimi, sarılık ve pıhtılaşma bozuklukları,
• Uzun dönemde karaciğer kanseri açısından takip gerekliliği.

Hepatit C Tedavi Edilebilir mi?

Hepatit C tedavisi günümüzde çoğu hastada ağızdan kullanılan antiviral ilaçlarla planlanabilir. Tedavi kararı; HCV RNA sonucu, karaciğerin etkilenme derecesi, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, böbrek fonksiyonları ve daha önce tedavi alınıp alınmadığı gibi faktörlere göre verilir.

Tedavinin amacı virüsün vücuttan temizlenmesini sağlamak, karaciğer hasarının ilerlemesini önlemek ve bulaş riskini azaltmaktır. Tedavi süresi, ilaç seçimi ve takip planı hastaya özel olarak gastroenteroloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.

Hepatit C’de Karaciğer Takibi Nasıl Yapılır?

Hepatit C tanısı olan hastalarda yalnızca virüsün varlığı değil, karaciğerin ne kadar etkilendiği de değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme kan tahlilleri, görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde karaciğer sertliği ölçümü gibi yöntemlerle yapılabilir.

Hepatit C’de Nelere Dikkat Edilmeli?

Hepatit C tanısı olan kişilerde karaciğeri korumaya yönelik önlemler ve bulaş riskini azaltmaya yönelik davranışlar önemlidir. İlaç, alkol, bitkisel ürün ve takviye kullanımı karaciğer açısından hekimle birlikte değerlendirilmelidir.

• Alkol kullanımı karaciğer hasarını artırabileceği için hekimle değerlendirilmelidir.
• Bitkisel ürünler ve takviyeler karaciğeri etkileyebileceği için kontrolsüz kullanılmamalıdır.
• Aspirin, ağrı kesici, antibiyotik ve düzenli ilaçlar hekime bildirilmelidir.
• Jilet, tırnak makası, diş fırçası gibi kanla temas edebilecek kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır.
• Kan bağışı yapılmamalıdır.
• Hepatit A ve hepatit B bağışıklık durumu hekim tarafından değerlendirilebilir.
• Karaciğer enzimleri ve HCV RNA sonuçları düzenli takip edilmelidir.
• Tedavi sürecinde ilaçlar hekim önerdiği şekilde kullanılmalıdır.

Hepatit C’de Ne Zaman Gastroenteroloji Uzmanına Başvurulmalı?

Anti-HCV pozitifliği, HCV RNA pozitifliği, karaciğer enzim yüksekliği veya hepatit C açısından riskli temas öyküsü olan kişilerde gastroenteroloji değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Belirti olmasa bile hepatit C aktif enfeksiyon ve karaciğer hasarı açısından araştırılmalıdır.

• Anti-HCV testi pozitif çıktıysa,
• HCV RNA testi pozitif saptandıysa,
• Karaciğer enzimleri yüksek çıktıysa,
• Hepatit C açısından riskli kan teması olduysa,
• Geçmişte kan nakli, cerrahi işlem, diyaliz veya steril olmayan işlem öyküsü varsa,
• Hepatit C tedavisi ve takip planı değerlendirilmek isteniyorsa,
• Karaciğer yağlanması, hepatit B, HIV veya farklı karaciğer hastalıkları eşlik ediyorsa,
• Sarılık, koyu idrar, halsizlik, kaşıntı veya sağ üst karın ağrısı varsa,
• Siroz, karaciğer sertliği veya karaciğer hasarı açısından değerlendirme gerekiyorsa hekime başvurulabilir.

Acil Değerlendirme Gerektirebilecek Belirtiler

Hepatit C çoğu zaman acil belirti vermez; ancak ileri karaciğer hastalığı, kanama, sarılık veya enfeksiyon bulguları gelişirse acil değerlendirme gerekebilir. Aşağıdaki belirtilerde randevu beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Hepatit C Değerlendirmesinde Hangi Tetkikler Gerekebilir?

Hepatit C değerlendirmesinde amaç aktif enfeksiyonu doğrulamak, karaciğerin etkilenme derecesini belirlemek, eşlik eden enfeksiyonları ve tedaviye engel olabilecek durumları araştırmaktır. Tetkikler hastanın durumuna göre hekim tarafından planlanır.

• Anti-HCV: Hepatit C virüsüyle karşılaşmayı gösteren antikor testidir.
• HCV RNA: Aktif enfeksiyonun varlığını değerlendirmek için kullanılır.
• Karaciğer fonksiyon testleri: ALT, AST, bilirubin, ALP, GGT, albümin ve pıhtılaşma değerleri değerlendirilebilir.
• Kan sayımı: Trombosit düzeyi, kansızlık ve genel durum açısından incelenebilir.
• Hepatit B, hepatit A ve HIV testleri: Eşlik eden enfeksiyonlar ve bağışıklık durumu için gerekebilir.
• Ultrason: Karaciğer, safra yolları, dalak ve karın içi bulgular açısından kullanılabilir.
• Elastografi: Karaciğer sertliği ve fibrozis değerlendirmesinde kullanılabilir.
• Endoskopi: Siroz veya varis riski olan hastalarda hekim uygun görürse planlanabilir.

Manisa’da Hepatit C İçin Gastroenteroloji Değerlendirmesi

Uzm. Dr. Erhan Ergin, Manisa Yunusemre’deki muayenehanesinde hepatit C, anti-HCV pozitifliği, HCV RNA pozitifliği, karaciğer enzim yüksekliği, karaciğer yağlanması, viral hepatitler, siroz riski ve karaciğer hastalıkları olan hastaları gastroenteroloji alanında değerlendirmektedir. Manisa başta olmak üzere İzmir ve çevre ilçelerden başvuran hastalar randevu oluşturarak muayene süreci hakkında bilgi alabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hepatit C’nin tanısı, tedavisi ve takip süreci kişiden kişiye değişebilir. Anti-HCV veya HCV RNA pozitifliği, karaciğer enzim yüksekliği, sarılık, koyu idrar, sağ üst karın ağrısı veya hepatit C açısından riskli temas öyküsü varsa hekim değerlendirmesi alınmalıdır. Hızla artan sarılık, bilinç değişikliği, kanlı kusma, siyah dışkılama, şiddetli karın ağrısı veya hızla kötüleşen genel durum varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.